Jak powinna wyglądać codzienna higiena aparatu ortodontycznego?

Osoby noszące stały aparat ortodontyczny są bardziej narażone na tworzenie się płytki nazębnej i rozwój próchnicy. Dlatego podczas leczenia ortodontycznego szczególnie należy dbać o higienę jamy ustnej. Jak powinna ona wyglądać? Jak dobrać odpowiednią nitkę dentystyczną oraz szczoteczkę do aparatu ortodontycznego?

Codzienna higiena aparatu ortodontycznego - ogólne zasady

Leczenie ortodontyczne to recepta na piękny uśmiech, pod warunkiem że osoba nosząca aparat szczególnie dba o higienę jamy ustnej. Ważne są zarówno zwiększona częstotliwość, jak również dłuższy czas szczotkowania, uwzględniającego przestrzenie międzyzębowe, stosowanie płynów do płukania jamy ustnej, szczotkowanie języka oraz prawidłowe i częste czyszczenie aparatu ortodontycznego. Czynności te wykonywane regularnie zmniejszają ryzyko chorób zapalnych jamy ustnej i próchnicy podczas leczenia ortodontycznego. Wszystko dlatego, że noszenie aparatu stałego sprzyja gromadzeniu się płytki nazębnej i resztek jedzenia w trudno dostępnych miejscach pomiędzy elementami aparatu, tj. zamkami, łukami czy pierścieniami a szkliwem. Dodatkowo pojawiający się w jamie ustnej aparat sprzyja wzrostowi niektórych szczepów bakteryjnych i obniża pH. Jest to kolejny argument świadczący o tym, jak ważna jest odpowiednia i kompleksowa higiena w przypadku osób leczonych ortodontycznie.

Jakie problemy mogą pojawić się podczas noszenia aparatu, w przypadku braku odpowiedniej higieny stomatologicznej?

• Gromadzenia się płytki nazębnej (lepkiego biofilmu, w którym gromadzą się bakterie), co sprzyja erozji szkliwa i rozwojowi próchnicy.
• Pojawienie się ciemnych plamek (przebarwień) na zębach w miejscach, gdzie aparat przylega do szkliwa, co ma związek z nieodpowiednim oczyszczaniem tych miejsc z osadu i resztek pokarmów.
• Stany zapalne dziąseł, które mogą wpływać na stabilność zębów.
• Białe plamy na zębach przy aparacie (dekalcyfikacja- miejscowe odwapnienie), które stanowią trwałe uszkodzenie zębów.
• Zmiany morfologiczne w miazdze zęba, stany zapalne miazgi.
• Bolesne nadżerki na błonie śluzowej jamy ustnej.
• Większa skłonność do infekcji jamy ustnej, takich jak zapalenie przyzębia oraz afty.

Jak dbać o zęby z aparatem ortodontycznym? - ogólne zasady, które pomogą ustrzec się przed poważnymi problemami stomatologicznymi:

• Szczotkowanie zębów po każdym posiłku, co pozwoli usunąć resztki jedzenia.
• Wybieranie akcesoriów stomatologicznych dedykowanych dla osób noszących aparaty. Na rynku dostępne są specjalne szczoteczki, odpowiedniej grubości nici dentystyczne czy też szczoteczki międzyzębowe, które to znacznie ułatwią codzienne zabiegi higienizacyjne.
• Wdrożenie odpowiedniej diety, bogatej w wapń, fosfor i witaminę D dla zdrowia zębów oraz witaminy C i E o korzystnym wpływie na zdrowie dziąseł, a dodatkowo unikanie spożywania słodkich i lepkich produktów. Pamiętaj, jeśli masz ochotę na słodycze, sięgaj po owoce!
• Traktowanie regularnej i kompleksowej higieny jamy ustanej jak codziennej rutyny, mowa tutaj o wdrożeniu oczyszczania przestrzeni międzyzębowych, szczotkowaniu języka, stosowaniu płynu do płukania jamy ustnej. Samo podstawowe szczotkowanie to zdecydowanie za mało. Warto również pamiętać o częstszych wizytach u dentysty. Dodatkowo wykonywane w gabinecie dentystycznym fluoryzacja oraz usuwanie kamienia pozwoli zabezpieczyć szkliwo przed rozwojem próchnicy, a dziąsła przed stanem zapalnym.

Szczotkowanie zębów z aparatem ortodontycznym - ogólne zasady

Przed przystąpieniem do właściwego szczotkowania, warto zastanowić się nad wyborem pasty i szczoteczki do zębów. Szczoteczka do aparatu ortodontycznego powinna być odpowiednio miękka, aby nie powodować uszkodzeń samego aparatu. Jeśli ma być to szczoteczka manualna, jej włosie powinno być ułożone w kształt litery „V”, co pozwala lepiej czyścić zęby pod zamkami i drucikami. Dobrze sprawdza się również szczoteczka soniczna, która znacznie lepiej dociera do przestrzeni międzyzębowych i trudnodostępnych miejsc między elementami aparatu i szkliwem. Jeśli natomiast szczoteczka elektryczna, to najlepiej ze specjalnie dopasowaną główką. Osoby z aparatem powinny stosować pastę z fluorem. Pierwiastek ten spełnia ważną rolę w profilaktyce próchnicy, chroni szkliwo i zmniejsza nadwrażliwość zębów. Pasty zawierające związki o właściwościach ściernych mogą uszkadzać elementy aparatu, dlatego lepiej z nich zrezygnować. O dobór odpowiedniej pasty i szczoteczki warto zapytać ortodontę. Taka rekomendacja umożliwi dobór produktów bardzo indywidualnie.

Resztki jedzenia i płytka nazębna przy aparacie ortodontycznym odkładają się znacznie bardziej, stąd też konieczność częstszego szczotkowania zębów. Specjaliści zalecają wykonywać tę czynność nawet do 4 razy na dobę. Najdłuższe mycie zębów, trwające około 4 minut należy wykonywać rano, ponieważ płytka bakteryjna miała całą noc na osadzenie się na szkliwie. Po posiłkach warto szczotkować zęby krótko, jedynie aby usunąć resztki pokarmów. Ważne jest również wieczorne mycie zębów, warto połączyć je z nitkowaniem, szczotkowaniem języka i oczyszczaniem przestrzeni międzyzębowych. Po szczotkowaniu zaleca się płukanie jamy ustnej odpowiednim płynem. W zależności od produktu, producenci zalecają różną częstotliwość jego stosowania. Dlatego należy zapoznać się z informacją na opakowaniu i zgodnie z nią dostosować częstotliwość korzystania z płynu do ust.

Ważna jest również technika szczotkowania zębów dla osób z aparatem ortodontycznym. Dentyści zalecają ułożenie szczoteczki pod kątem 45° w kierunku dziąseł i wykonywanie krótkich ruchów przód tył przez około 10 sekund w jednym miejscu. Chcąc oczyścić miejsca wokół aparatu, należy szczotkować jego elementy nałożone na zęby najpierw od góry, potem od dołu. Każdy aparat ortodontyczny jest nieco inny, warto zatem przejść odpowiednią i indywidualnie dopasowaną edukację dotyczącą jego pielęgnacji.

Jak powinno wyglądać nitkowanie przy aparacie ortodontycznym?

Nitkowanie przy aparacie ortodontycznym sprawdzi się do oczyszczania elementów aparatu oraz przestrzeni międzyzębowych. Ważne, aby zastosować odpowiednią nić, np. w formie gotowych odcinków lub niciowykałaczki. Zastosowanie takiej nitki umożliwi jej wprowadzenie pod łuk aparatu i pozwoli na oczyszczanie m.in. zamków ortodontycznych z osadu i resztek jedzenia. Nitkowanie polega na delikatnym przeciąganiu nici wokół zamka, tak aby objęła ona okolicę szkliwa nad i pod nim. Gdy czynność będzie wykonywana zbyt mocno, istnieje ryzyko uszkodzenia aparatu. Czynność tę należy wykonać wokół każdego z zamków, a następnie oczyścić szpary międzyzębowe, wprowadzając nitkę w przestrzeń pomiędzy sąsiadujące zęby i po powierzchni każdego z nich przesuwać ją delikatnie gór-dół. Należy pamiętać, aby roboczy fragment nici był zawsze czysty i że korzystanie z niej gdy będzie postrzępiona, może sprzyjać zaczepianiu się jej fragmentów o elementy aparatu.

Nitkowanie powinno poprzedzać właściwe szczotkowanie zębów z wykorzystaniem pasty. Jeśli czynności zostaną wykonane w odwrotnej kolejności, resztki pokarmowe usunięte spomiędzy zębów lub elementów aparatu mogą zostać jedynie przesunięte i osadzać się w innym miejscu na szkliwie.

Nieco droższa, chociaż bardzo skuteczna alternatywa, która sprawia, że higiena aparatu ortodontycznego i jamy ustnej jest w pełni utrzymana to irygacja. Irygator stomatologiczny jest urządzeniem, które wykorzystuje strumień wody pod ciśnieniem do usuwania resztek jedzenia i osadów, a tym samym również bakterii z trudno dostępnych miejsc. Skutecznie oczyszcza przestrzenie międzyzębowe oraz miejsca wokół zamków i łuków aparatu. Sprawdza się dużo lepiej niż nitkowanie. Irygator do aparatu ortodontycznego jest bardzo prosty w obsłudze i zwykle posiada możliwość ustawienia siły działania, czyli wysokości ciśnienia. Końcówkę irygatora należy przesuwać wzdłuż linii zębów, zaczynając od tylnych, poświęcając nieco więcej uwagi na elementy aparatu oraz przestrzenie międzyzębowe.

Szczoteczka międzyzębowa a aparat ortodontyczny

Nie tylko nić dentystyczna i irygator sprawdzają się do oczyszczania przestrzeni między zębami oraz elementów aparatu ortodontycznego. Dobre rozwiązanie stanowi również właściwie dobrana szczoteczka międzyzębowe. Jeśli jest odpowiednio mała, skutecznie wyczyści powierzchnię pomiędzy elementami aparatu a szkliwem. Jako jedno z nielicznych narzędzi sprawdzi się do oczyszczenia powierzchni zębów za drutem aparatu. Wprowadzając ją pod łukiem aparatu czy w przestrzenie między kolejnymi zębami, nie powinno się odczuwać ucisku. Ten dyskomfort może oznaczać, że jest ona zbyt duża. Zapewne jeden rozmiar szczoteczki interdentalnej to za mało, żeby oczyścić wszystkie trudnodostępne miejsca. W końcu zęby są osadzone w różnych odstępach. Niektórzy producenci oferują pakiety szczoteczek międzyzębowych w różnych rozmiarach.

Czyszczenie przestrzeni międzyzębowych z aparatem za pomocą szczoteczki międzyzębowej - krok po kroku:

Oczyszczanie przestrzeni międzyzębowych, elementów aparatu oraz powierzchni zębów znajdujących się pomiędzy aparatem powinno poprzedzać szczotkowanie. Kolejno należy wprowadzać główkę szczoteczki w szpary między zębami a łukiem aparatu pod kątem 45° w stosunku do linii dziąseł i delikatnie przesuwać ją góra – dół. Następnie można przejść do oczyszczania wzdłuż zamków. W tym celu należy delikatnie wsuwać szczoteczkę między drut ortodontyczny, a powierzchnię zębów i przesuwać jej główkę w prawo-lewo. Kolejnym etapem będzie szczotkowanie z wykorzystaniem pasty, a następnie płukanie jamy ustnej płynem.

🦷 Rekomendowane szczoteczki międzyzębowe DenTek® Easy Brush & Slim Brush

Dla skutecznego i bezpiecznego czyszczenia przestrzeni wokół zamków i łuków aparatu polecamy szczoteczki międzyzębowe marki DenTek®. Wybierz odpowiedni rozmiar dla siebie:

DenTek szczoteczki międzyzębowe Slim Brush r. 1 (0.45 mm) 32 szt. Zobacz produkt »

DenTek szczoteczki międzyzębowe EasyBrush ISO 1 6 szt. Zobacz produkt »

DenTek szczoteczki międzyzębowe EasyBrush ISO 2 6 szt. Zobacz produkt »

DenTek szczoteczki międzyzębowe EasyBrush ISO 3 6 szt. Zobacz produkt »

DenTek szczoteczki międzyzębowe Easy Brush ISO 0 (0.4 mm) 12 szt. Zobacz produkt »

DenTek szczoteczki międzyzębowe Easy Brush ISO 1 (0.45 mm) 12 szt. Zobacz produkt »

DenTek szczoteczki międzyzębowe Easy Brush ISO 2 (0.5 mm) 12 szt. Zobacz produkt »

DenTek szczoteczki międzyzębowe Easy Brush ISO 1-2-3 MIX 10 szt. Zobacz produkt »

Jak powinno wyglądać czyszczenie języka przy aparacie ortodontycznym?

Jak już wspomniano, osoby noszące aparat ortodontyczny są bardziej narażone na rozwój próchnicy i chorób dziąseł. Dlatego w ich przypadku kompleksowa higiena jamy ustnej ma szczególne znaczenie. Dla jej dopełnienia osobom w leczeniu ortodontycznym rekomenduje się skrobaczki do języka. Czyszczenie języka przy aparacie ortodontycznym ma o tyle ogromne znaczenie, że język stanowi siedlisko wielu drobnoustrojów. Sprzyja temu m.in. jego porowata struktura. Zabieg oczyszczania języka jest bardzo prosty. Wystarczy kilka razy przejechać specjalną skrobaczką po powierzchni górnej i bocznej języka. Ważny jest kierunek wykonywanych ruchów, tj. od nasady do końca. W innym wypadku drobnoustroje mogą zostać zepchnięte w dalsze odcinki jamy ustnej. Czyściki do języka, zwane również skrobaczkami zwykle są plastikowe, a wyglądem przypominają maszynkę do golenia. Alternatywę stanowią srebrne lub miedziane skrobaczki do języka. Ze względu na właściwości przeciwdrobnoustrojowe tych metali, przez wiele osób te właśnie produkty uznawane są za bardziej skuteczne.

Czyszczenie języka powinno odbywać się szczególnie rano po szczotkowaniu zębów. W nocy produkcja śliny jest ograniczona, co sprzyja osadzaniu się drobnoustrojów na języku.

Jakie produkty wspomagają higienę jamy ustnej przy noszeniu aparatu ortodontycznego?

Kompleksowa higiena jamy ustnej, jak również akcesoria do jej utrzymanie są bardzo ważne dla osób noszących aparat ortodontyczny. Posiadanie szczoteczki do aparatów ortodontycznych, irygatora lub specjalnej nitki dentystycznej czy też odpowiednio dobranej szczoteczka międzyzębowej oraz skrobaczki do języka to lista niezbędnego wyposażenia, która umożliwia właściwe zabiegi higienizacyjne. Natomiast jakie produkty są ważne, aby codzienna higiena aparatu ortodontycznego została utrzymana i mógł on spełniać swoją rolę na długo?

• Pasta do aparatu ortodontycznego – w zasadzie nie potrzeba specjalnej pasty, ważne jednak aby nie była ona wybielająca o właściwościach ściernych. Tego typu produkty mogą wzmagać podrażnienie dziąseł, które ze względu na noszenie aparatu już są mocno nadwrażliwe, a do tego uszkadzać sam aparat. Jeśli jednak klasyczna pasta nie spełnia oczekiwań użytkownika lub pojawiają się zaczerwienienia dziąseł bądź skłonność do nadżerek na śluzówce warto sięgnąć po pastę ortodontyczną. Tego typu produkt zawiera zwykle w swoim składzie chlorheksydynę. Substancja ta działa przeciwdrobnoustrojowo. Pasy ortodontyczne mają najczęściej żelową konsystencję, co sprawia, że lepiej rozchodzi się ona wokół elementów aparatu.
• Płyny ortodontyczne – są szczególnie polecane dla uzupełniania oczyszczania mechanicznego, ponieważ płyn najlepiej dociera w wiele trudnodostępnych miejsc. Rekomenduje się produkty zawierające chlorheksydynę i takie bez alkoholu w składzie, ponieważ może on zwiększać nadwrażliwość śluzówki.
• Wosk do aparatu ortodontycznego – pokrywając elementy aparatu, chroni tkanki w obrębie jamy ustnej przed zranieniem. Jego nakładanie zwiększa komfort podczas noszenia aparatu. Alternatywą dla wosku jest silikon ortodontyczny, który to jest mniej widoczny na powierzchni aparatu.

Jak zachować zdrowie jamy ustnej przy aparacie ruchomym? Przed jego założeniem należy umyć zęby i czynność tę powtórzyć po jego zdjęciu. Ważne jest również oczyszczenie samego aparatu. Sprawdzą się specjalne czyściki do aparatu ortodontycznego lub szczoteczki do czyszczenia protez czy też szczoteczki jednopęczkowe. Tego typu aparat przechowuje się w suchym miejscu. Gdy obserwuje się pozostałości osadu na jego powierzchni, warto oczyścić go wówczas za pomocą tabletki do czyszczenia protez.

Częste błędy popełniane w codziennej higienie aparatu ortodontycznego

Noszenie aparatu ortodontycznego wymaga regularności w higienizacji, odpowiedniej edukacji pacjenta i karności. Założenie aparatu to nie wszystko, aby osiągnąć piękny uśmiech. Jakie najczęstsze błędy popełniają pacjenci w trakcie leczenia ortodontycznego?

• Zaniedbywanie codziennych zabiegów higienizacyjnych, wykonywanie ich zbyt krótko i pobieżnie, a także pomijanie ważnych czynności, np. oczyszczania przestrzeni międzyzębowych czy też języka,
• Niewłaściwa technika oczyszczania zębów, pomijanie trudnodostępnych miejsc,
• Korzystanie z nieodpowiednich akcesoriów do higieny jamy ustnej i aparatu,
• Brak regularnych wizyt u stomatologa,
• Niewłaściwa dieta i złe nawyki żywieniowe, tj. spożywanie dużo słodkich pokarmów o lepkiej konsystencji, brak lub niewystarczająca ilość produktów bogatych w wapń i witaminę D.

Tego typu postępowanie powoduje, że pojawiają się przebarwienia po aparacie ortodontycznym, znacznie częściej rozwija się próchnica, a także pojawia się zapalenie dziąseł. Aparat ortodontyczny w takim wypadku nie będzie kluczem do pięknego i zdrowego uzębienia, ale źródłem problemów stomatologicznych.

Leczenie ortodontyczne średnio trwa około 2 lat. Wymaga ono wiele poświęcenia od osoby noszącej aparat. Pojawienie się stałego aparatu w jamie ustnej sprzyja gromadzeniu się bakterii i płytki nazębnej w trudnodostępnych miejscach wokół jego elementów, a dodatkowo powoduje obniżenie pH. Wszystko to sprawia, że zapalenia dziąseł czy próchnica po aparacie ortodontycznym, jak i w trakcie jego noszenia to częsty problem. Aby zapobiec poważnym komplikacjom, należy dbać o kompleksową i regularną higienę jamy ustnej oraz korzystać z dobrze dobranych, wysokiej jakości akcesoriów dedykowanych osobom z aparatem ortodontycznym.